Home » Den Haag

Tag: Den Haag

Het ruikt lekker in Den Haag.

Grote steden staan niet bepaald bekend als plaatsen waar het lekker ruikt. Met het vele verkeer is frisse lucht een zeldzaamheid. Daarom kan ik er erg van genieten als ik door een dennenbos loop en de geur van dennen opsnuif of in de duinen de zilte zeelucht.

Er zit echter verandering in de lucht. Onlangs vond iemand een aantal exemplaren van de Welriekende ganzenvoet (Chenopodium ambrosioides) in Den Haag. Ze groeien midden in de Schilderswijk, een wijk die landelijke bekendheid geniet als allochtonenwijk. De vinder houdt een herbarium van de Schilderswijk bij, een ontdekkingsreis langs alledaagse planten zoals hij dat noemt. Binnenkort komt er zelfs een boekje over uit, ook is er een Facebook-pagina van.

Welriekende ganzenvoet
Welriekende ganzenvoet in de Schilderswijk

Welriekende planten zijn planten met veel klieren die geuren verspreiden. We hebben er een aantal in Nederland, denk maar aan de Welriekende salomonszegel, Agrimonie, of Nachtorchis. De Welriekende ganzenvoet heeft veel klieren op de stengels en de bladeren. Bij kneuzing geven die volgens Verspreidingsatlas een citroen- of muntachtige geur af. Zelf vind ik het meer naar petroleum ruiken maar dat zal wel aan mijn neus liggen.

De Welriekende ganzenvoet is niet direct een stadsplant. Hij komt vooral voor langs de grote rivieren, maar ook op ruderale stenige plaatsen zoals parkeerplaatsen, spoorwegemplacementen en braakliggende terreintjes.

Vorig jaar vond ik een aantal grote planten in Rijswijk op een plek waar de straat heringericht was. Mogelijk was hij meegekomen met het zand dat werd gebruikt. Hoe hij in de Schilderswijk is gekomen weet ik niet, ik zag geen sporen van herinrichting. Misschien dat we in de toekomst deze plant, zoals ook haar familielid de Liggende ganzenvoet, meer gaan zien in de stad. Gaat het daar toch nog lekker ruiken!

Welriekende ganzenvoet uit Rijswijk.

De Ruige fijnstraal komt er aan!

In dit blog schreef Joop de Wilde onlangs een informatief verhaal over de Fijnstralen en dan met name de Hoge fijnstraal. Voor algemene informatie over de Fijnstralen verwijs ik dan ook naar zijn artikel.
In Nederland groeien vier soorten Fijnstraal van het geslacht Conyza: de Canadese, de Hoge, de Gevlamde en de Ruige fijnstraal. De eerste drie komen veel voor in Den Haag en omstreken. In iedere straat zijn ze wel te vinden. Alleen de Ruige fijnstraal (Conyza bilbaoana) komt nog maar op beperkte schaal voor. Ook in Nederland als geheel wordt hij als zeldzaam beschouwd (https://www.verspreidingsatlas.nl/5395).

De eerste Ruige fijnstraal werd gemeld door Remko Andeweg, nota bene van het bureau Stadsnatuur van Rotterdam. Hij vond de fijnstraal langs het Hertenkamp bij de Koekamp in Den Haag. Vanaf die tijd ben ik op zoek gegaan naar Ruige fijnstralen in Den Haag. Gelukkig duurde het niet lang alvorens ik de Ruige fijnstraal vond op een andere plek in Den Haag: de Petroleumhaven. Daarna werd de plant ook nog op een enkele andere plek gevonden in Den Haag en groot was mijn blijdschap toen ik dit jaar de Ruige fijnstraal vlak bij mijn woning in Rijswijk vond.

De hoofdjes met de donkerbruine omwindselbladen.

Waar herken je de Ruige fijnstraal nu aan? Eén van de meest onderscheidende kenmerken zijn de donkerbruine, teruggeslagen omwindselbladen. De plant valt dus het meeste op als hij min of meer uitgebloeid is. Maar er zijn meer kenmerken: de hoofdjes zijn klein en kaal of schaars behaard, de stengel is “rommelig behaard”. De Hoge fijnstraal is bijvoorbeeld heel dicht behaard.

De beharing van de stengel.

De  buisbloemen hebben vijf lobben. Dit laatste kenmerk, wat hem onderscheidt van de Canadese fijnstraal, is lastig op de foto te krijgen omdat de buisbloemen heel klein zijn.

Vijf lobben van de buisbloem (moeilijk te zien).

Wat mij verder opvalt is dat de rozetbladeren én de onderste stengelbladeren  vaak “vingers” hebben (veerlobbig of veerspletig). Ik ben er nog niet uit of dat een exclusief kenmerk van de Ruige fijnstraal is, ook rozetbladeren van de Hoge fijnstraal gaat soms die richting op.

De bladeren.

De vraag is nu wat de Ruige fijnstraal gaat doen. Ik heb het vermoeden dat de Ruige fijnstraal bezig is aan een flinke opmars maar dat kan ik nog niet hardmaken. Wat lastig is dat de Ruige fijnstraal pas laat bloeit en veel gemeentes aan het eind van de herfst de stad “winterklaar” gaan maken door nog één keer al het onkruid te verwijderen. Zo ben ik al verschillende mogelijke Ruige fijnstralen verloren. Komende tijd zal ik nog regelmatig door Den Haag en Rijswijk fietsen op zoek naar de Ruige fijnstraal.

Het verlangen naar een Varkenskers

Veel floristen kennen het. Een lijstje met planten die je graag eens zou willen zien. Vaak staan daar bijzondere soorten op die op een enkel plekje in ons land groeien. Op mijn lijstje staat vooral de Grove varkenskers.

In Nederland kennen we twee soorten Varkenskers, de Grove (Coronopus squamatus) en de Kleine (Coronopus didymus). Die Kleine zie je overal. De lijst van groeiplaatsen op Verspreidingsatlas.nl is dan ook lang. Je kan hem bijna overal tegenkomen. Alleen op de Waddeneilanden, in het Noordoosten en in de IJsselmeerpolders komt hij wat minder vaak voor.
De plant komt oorspronkelijk uit Zuid-Amerika en is hier goed ingeburgerd. Het is ook een tredplant, dat wil zeggen, hij vindt het heerlijk als u over hem heen loopt.

Kenmerkend voor de Kleine varkenskers is zijn onaangename geur. Als ik een varkenskersachtige plant zie, dan pluk ik er een stukje af en reuk er altijd even aan om hem vervolgens ontmoedigd weg te gooien. Ik wil de Kleine niet, ik wil de Grove varkenskers zien.

De Grove varkenskers komt oorspronkelijk uit het Middellandse Zeegebied en is ook een algemene soort. Volgens Verspreidingsatlas.nl moet hij ook bij mij in de omgeving, Den Haag en Rijswijk,  voorkomen. Maar nee hoor, ik heb hem nog nooit gezien en op Waarneming.nl wordt hij hier bijna nooit gemeld. De Grove varkenskers is dus helemaal niet zo algemeen als verondersteld wordt. Ik roep dan ook alle Hagenaars en Rijswijkers op om op zoek te gaan naar de Grove varkenskers. Als je hem vindt, meldt hem dan op Waarneming.nl. Geef vooral duidelijk aan waar je hem vond, dan kan ik hem ook gaan bezoeken.

De vruchten van de Kleine varkenskers

Hoe onderscheiden zich deze twee Varkenskersen? Dat gaat het beste als ze bloeien of vruchten hebben. De bloemstelen van de Kleine zijn langer dan de bloemen, van de Grove korter. De vruchten van de Kleine zijn bijna glad, van de Grove zeer ruw. Ik kan de Grove varkenskers hier echter niet laten zien, ik heb er nog steeds geen foto van kunnen nemen!

De bloemen.

Wie het breed heeft …..

Wie het breed heeft laat het breed hangen is een oude uitdrukking. Als dit waar is dan moet de Brede raket (Sisymbrium irio) het breed hebben. Het klopt echter niet met de plekken waar we de plant in Den Haag vinden. Over het algemeen staat hij in wijken waar de minder draagkrachtigen wonen. Zo zie je hem veel in de buurt van het Hollands Spoor en in de wijk Laak-Centraal. Als hij ergens staat dan is hij meestal niet alleen, vaak staan er tientallen planten, sterk variërend in grootte.

Een hele brede Brede raket.

De Brede raket is een kruisbloem: de gele bloemen hebben vier kroonblaadjes die als een kruis tegenover elkaar staan. De familie van de kruisbloemen (Brassicaceae) is voor veel mensen een lastige groep omdat veel planten uit deze groep op elkaar lijken. De Brede raket is goed herkenbaar, maar dan moet hij wel vruchten hebben. De vruchten steken breed boven de bloemen uit. Ook het blad is vrij breed.

De vruchten torenen breeduit boven de bloemen.

De Brede raket staat het liefst tegen de huizen aan maar staat ook wel in boomspiegels waar hij op mij een slankere indruk maakt vanwege minder blad.

De plant is geen inheemse soort maar een adventief. Dat betekent dat het zaad op één of andere wijze door menselijk handelen hier naartoe gekomen is, bij voorbeeld in potten met Olijfbomen. De plant werd voor het eerst gezien in Antwerpen in 1886. Hoewel hij daarna nog wel eens is gezien komt hij in 2001 voorgoed naar Antwerpen om zich van daaruit verder te verspreiden.
Normaal groeit hij in het Middellandse Zeegebied. Hij lijkt het hier toch goed naar z’n zin te hebben hoewel hij nog maar in een paar steden in het westen van ons land voorkomt. Het zal een kwestie van tijd zijn dat hij ook elders te vinden zal zijn. Uiteindelijk zal hij hier inburgeren.

Een hele rij Brede raketten in een straat in Den Haag.

Dan de naam, want waarom heet deze plant Brede raket? Breed is duidelijk, maar een raket zie ik er niet in. Waarschijnlijk is de naam afgeleid van het Franse woord Roquette, een wilde koolsoort. In het Engels heet hij London Rocket. Blijkbaar komt hij veel in Londen voor.