Tag: Liggende ganzerik

Liggende ganzerik op de Welle

Deventer ligt aan de IJssel, en op de overgang tussen IJssel en de stad ligt de Welle. Dat is eigenlijk de naam van de straat die zo af en toe, bij heel extreem peil, overstroomt. Er is echter ook een wat lager deel dat het Wellepad wordt genoemd. Het ligt zo’n twee meter lager en dat overstroomt veel vaker; jaarlijks minstens een keer. Het overstroomt bij een waterhoogte van meer dan 4.50 m-NAP (zie ook https://www.deventer.nl/hoogwater) . Dat hoge water zorgt voor aanvoer van van alles en nog wat, waaronder zaden van planten. Het Wellepad heeft allerlei hoekjes die altijd weer leuke vondsten opleveren. Liggende ganzerik bijvoorbeeld. Het is niet ieder jaar present, maar in 2018 op zeker vijf plaatsen op het Wellepad.

Liggende ganzerik aan het Wellepad
Liggende ganzerik aan het Wellepad, met een van de kunstwerken. Boven de muur rechts loopt de Welle, één van de toegangswegen tot het noordelijk deel van Deventer.

Liggende ganzerik (Potentilla supina) is een vrij zeldzame soort die vrijwel geheel aan het Rijnstroomgebied is verbonden. De ‘Ruimte voor de rivier-projecten’ die de afgelopen jaren zijn uitgevoerd ten Zuiden en Noorden van Deventer hebben geresulteerd in vele plaatsen waar pioniervegetaties goed van geprofiteerd hebben. Volgens de verspreidingsatlas is Liggende ganzerik steeds vaker te vinden, soms ook wel buiten het rivierengebied of zoals in Deventer, naast de Welle ook op een terrein van de gemeente, waar opslag van bestratingsmateriaal plaatsvindt. Hier werd de Liggende ganzerik overigens naast Noorse ganzerik gevonden.

De Nederlandse Oecologische Flora (deel 2 vanaf pagina 81) meldt dat Liggende ganzerik voor 1950 aan de IJssel alleen aan de IJsselmonding bij Kampen voor kwam. Vermoed wordt dat de verzilting van het Rijnwater, door lozing van Kalimijnen in Frankrijk, heeft bijgedragen aan toename en verdere verspreiding van Liggende ganzerik in het Rijnstroomgebied.

Liggende ganzerik aan het Wellepad
Detail van Liggende ganzerik aan het Wellepad

Het geslacht Ganzerik/Potentilla behoort tot de familie van de rozen.  Heel herkenbaar: vijf kroonbladen en vijf kelkbladen. Op de Wateraardbei na hebben alle Nederlandse ganzerikken gele bloemen. Verder is de combinatie van liggende habitus, de veervormige bladen -alleen Zilverschoon heeft dat ook- en de kroonbladen die nauwelijks groter zijn dan de kelkbladen, typisch voor Liggende ganzerik.

Geen geld maar wel Liggende ganzerik

Sommige mensen hebben liggende gelden en zijn waarschijnlijk slapend rijk geworden. Ik heb ze niet en moet het doen met liggende planten. Gelukkig zijn dat er heel wat. Bijvoorbeeld Liggende asperge, Liggend walstro, Liggende ereprijs en Liggende vetmuur. Zelf ben ik de laatste tijd de Liggende ganzerik (Potentilla supina) in Rijswijk (ZH) en Den Haag tegengekomen. Dit is een plant uit zuidelijkere streken in Europa en wordt in Nederland met name rond de grote rivieren aangetroffen en staat als “vrij zeldzaam” maar “niet bedreigd” op de rode lijst. Het is een pionier die graag groeit op wat vochtige grond. In de stad vinden we dit soort grond meestal op braakliggende terreinen en daar is het ook dat ik deze plant tegenkwam.

Als je op zoek gaat naar deze plant kan hij in niet-bloeiende toestand verward worden met de Reigersbek (Erodium cicutarium) . Dat gebeurt zelfs de beste floristen wel eens dus daar hoef je je niet voor te schamen.

Ook zou je hem kunnen verwarren met de Zilverschoon (Potentilla anserina) maar die heeft blaadjes met een zilverwitte onderkant.

Links de Reigersbek, rechts de Liggende ganzerik (foto: PeterHegi)

Als je wat eerder in het seizoen bent vind je de bloemen of vruchten en wordt het makkelijker om hem te determineren.

De uitgebloeide bloemen met vruchten van de Liggende ganzerik (foto: Peter Hegi)

Op dit moment geldt Liggende ganzerik niet direct als stadsplant . Groeien op braakliggende terreinen is nooit goed voor je continuïteit en het is de vraag dan ook of Liggende ganzerik de stad zal koloniseren. Van mij mag hij en de laatste waarnemingen op Waarneming.nl stemmen tot een zeer licht optimisme wat dat betreft. In Antwerpen werd hij al op een parkeerterrein tussen de stenen gevonden.  De klimaatverandering zal zeker daarbij een handje helpen. Daarom zou ik tegen hem willen zeggen: neem je stengels op en wandel de stad binnen, er is nog wel ruimte genoeg om ergens te liggen.