Home » Rijswijk

Tag: Rijswijk

Je ziet ze pas als je ze gezien hebt.

Bovenstaande titel is natuurlijk een variant op de beroemde uitspraak van Johan Cruijff: Je gaat het pas zien als je het doorhebt. In mijn, beperkte, ervaring heb ik gemerkt dat als je een keer een plant goed gezien hebt de kans sterk vergroot wordt dat je hem weer ziet. Je hebt als het ware een plaatje er van in je hoofd. Hele goede floristen hebben vaak heel veel plaatjes in hun hoofd.

Bovenstaande geldt vooral voor planten die niet zo erg opvallen. Je kijkt er dan snel over heen. De groep “onopvallende planten” wordt denk ik te weinig gemeld waardoor de kaartjes van verspreidingsatlas geen goed beeld geven. Soms denk je dan een vrij zeldzame plant te hebben gevonden waarna echter blijkt dat je hem opeens een stuk vaker ziet dan volgens de kaarten zou kunnen. Zelf had ik dat met de plant waarvoor ik hier de aandacht wil vragen: Knopig doornzaad.

Dit jaar heb ik een kilometerhok gestreept in de wijk Ypenburg van Den Haag. Ik was al bijna klaar en bevond mij op een plek waar ik niet veel meer van verwachtte. Je kent het wel, gazonnetjes, wat struiken en bomen: een typisch gemeenteplantsoen. Ik keek wat in het gras toen plotseling mijn oog viel op een plantje dat mij onbekend voorkwam. Ik nam er een stuk van af en nam het mee naar huis om er een paar foto’s van te maken. Ik had er nog geen idee van wat het was. Na wat speurwerk bleek het Knopig doornzaad (Torilis nodosa) te zijn. Ik zocht hem op op Verspreidingsatlas en zag dat deze plant vooral in Zeeland en in het Hoge Noorden te vinden was. Den Haag was dus een bijzondere plek en ik was blij met deze bijzondere waarneming.

Het was een paar dagen later dat ik wat dromerig in een stukje gazon keek bij winkelcentrum In de Boogaard in Rijswijk, vlak bij mijn huis. Een saai stukje gras. Maar wat zag ik daar? Dat leek wel erg op Knopig doornzaad. En ja hoor, het was hem ook. Snel weer foto’s gemaakt en gemeld op Waarneming.nl. Toch was de plant wel een beetje minder bijzonder geworden. Dat werd hij nog minder toen ik hem twee weken later nog op een andere plek in Rijswijk vond en tussendoor nog op Texel. Blijkbaar behoort deze plant tot de groep “onopvallende planten” en wordt hij veel te weinig of veel te weinig gemeld. Misschien is hij wel helemaal niet vrij zeldzaam en staat hij ten onrechte als kwetsbaar op de Rode Lijst. Ik zeg niet dat dat zo is, maar het zou kunnen.

Nu natuurlijk nog wat informatie over deze plant. De naam Doornzaad is niet zo vreemd gezien de vorm van de vruchten: er zitten stekeltjes aan. Door die stekeltjes blijven de vruchten aan de vacht van dieren klitten en wordt op die manier bijvoorbeeld door schapen vermeerderd die op de dijk grazen. In de stad zouden dat honden kunnen zijn. Knopig zou kunnen duiden op verdikkingen van de stengel. Ik weet dat niet zeker.

De witte bloemen groeien in kleine schermen aan de zijkant van de stengel, tegenover een blad. In gazons kruipt de plant over de grond maar op Texel zag ik hem groeiend in hagen langs de dijk. De stengel is vrij stijf. Verder is de plant behoorlijk aanliggend behaard.

De bloeiwijze staat tegenover een blad

Kijk dus de komende tijd eens wat meer en grondiger naar die saaie gazons bij u in de gemeente. Mogelijk is er wat bijzonders waar te nemen.

Het verschijnen en verdwijnen van een zeldzaamheid.

Niks mooiers voor een stadsflorist als ik, is een stuk grond in de stad dat nog niet beplant is door de gemeente. Binnen de kortste tijd groeien daar allemaal planten als Ganzenvoeten, Duizendknopen en Meldes. En tegenwoordig ook allerlei groenten zoals de tomaat. Ik loop zo’n strook dan ook regelmatig na om te kijken of er iets bijzonders in staat. In het stuk grond op de eerste foto vond ik zo’n 90 soorten waaronder één plant die ik niet kende.

De “wilde” strook langs het fietspad in Rijswijk.

Van die laatste plant had ik het vermoeden dan het een ontsnapte tuinplant was. Toch poste ik hem maar eens in de Facebook Wilde planten-groep. Al gauw was de naam bekend: de Europese heliotroop. Op de kaart van verspreidingsatlas stonden slechts een enkele stip wat betekend dat het hier om een zeldzame plant ging. Toen ik hem vervolgens op Twitter zette werd ik o.a. gefeliciteerd door Ton Denters voor deze mooie vondst. Ik bleef een beetje gereserveerd naar het geheel kijken, misschien wel zeldzaam als stadsplant maar misschien heel gewoon in tuincentra.

De Europese heliotroop.

Wat in ieder geval duidelijk was dat hij op een plaats stond die slechts tijdelijk was, hier moest andere beplanting komen. Ik heb toen de gemeente gemaild over deze bijzondere vondst met het voorstel deze planten over te brengen naar de Rijswijkse Natuurtuin. Helaas is dat bericht niet echt overgekomen, mede door vakanties van ambtenaren. Op een ochtend fietste ik langs de stook en zag tot mijn ontzetting dat alles weggeklepeld was. Weg bijzondere plant.

Detail.

Nou is dat natuurlijk voor veel stadsplanten het geval. Ze staan er en ze verdwijnen weer,vaak als prooi van de hongerige bosmaaier. Maar we zouden voor dit soort bijzondere planten iets moeten verzinnen, bijvoorbeeld een bordje met de tekst: Niet maaien, zeldzame plant. Of dat helpt weet ik niet maar je kan het altijd proberen. Ik ben benieuwd of er floristen zijn die dit soort activiteiten al ondernemen in hun stad.

De bloeiwijze.

Het verlangen naar een Varkenskers

Veel floristen kennen het. Een lijstje met planten die je graag eens zou willen zien. Vaak staan daar bijzondere soorten op die op een enkel plekje in ons land groeien. Op mijn lijstje staat vooral de Grove varkenskers.

In Nederland kennen we twee soorten Varkenskers, de Grove (Coronopus squamatus) en de Kleine (Coronopus didymus). Die Kleine zie je overal. De lijst van groeiplaatsen op Verspreidingsatlas.nl is dan ook lang. Je kan hem bijna overal tegenkomen. Alleen op de Waddeneilanden, in het Noordoosten en in de IJsselmeerpolders komt hij wat minder vaak voor.
De plant komt oorspronkelijk uit Zuid-Amerika en is hier goed ingeburgerd. Het is ook een tredplant, dat wil zeggen, hij vindt het heerlijk als u over hem heen loopt.

Kenmerkend voor de Kleine varkenskers is zijn onaangename geur. Als ik een varkenskersachtige plant zie, dan pluk ik er een stukje af en reuk er altijd even aan om hem vervolgens ontmoedigd weg te gooien. Ik wil de Kleine niet, ik wil de Grove varkenskers zien.

De Grove varkenskers komt oorspronkelijk uit het Middellandse Zeegebied en is ook een algemene soort. Volgens Verspreidingsatlas.nl moet hij ook bij mij in de omgeving, Den Haag en Rijswijk,  voorkomen. Maar nee hoor, ik heb hem nog nooit gezien en op Waarneming.nl wordt hij hier bijna nooit gemeld. De Grove varkenskers is dus helemaal niet zo algemeen als verondersteld wordt. Ik roep dan ook alle Hagenaars en Rijswijkers op om op zoek te gaan naar de Grove varkenskers. Als je hem vindt, meldt hem dan op Waarneming.nl. Geef vooral duidelijk aan waar je hem vond, dan kan ik hem ook gaan bezoeken.

De vruchten van de Kleine varkenskers

Hoe onderscheiden zich deze twee Varkenskersen? Dat gaat het beste als ze bloeien of vruchten hebben. De bloemstelen van de Kleine zijn langer dan de bloemen, van de Grove korter. De vruchten van de Kleine zijn bijna glad, van de Grove zeer ruw. Ik kan de Grove varkenskers hier echter niet laten zien, ik heb er nog steeds geen foto van kunnen nemen!

De bloemen.