Home » sleedoorn

Tag: sleedoorn

Pruimen zoeken

De sleedoorn (Prunus spinosa) is een van de vroegst bloeiende struiken. Begin maart kon je hem dit jaar al in bloei aantreffen. Het is daarom een waardevolle plant voor de vroege wilde bijen zoals allerlei hommelkoninginnen en diverse zandbijsoorten. De bloemen verschijnen in grote aantallen en eerder dan de bladeren, waardoor je prachtig wit oplichtende bloemenwolken ziet in de berm of aan de bosrand. Het effect is zo mooi omdat de takken van de sleedoorn zelf zwartachtig zijn en de naaststaande bomen nog geen blad hebben. De sleedoorn wordt tot drie meter hoog.

De sleedoornstruik maakt een bossige indruk

Hij  behoort tot het geslacht Prunus, waartoe ook de zoete kers (Prunus avium), de kerspruim (Prunus cerasifera) en de pruim (Prunus domestica) toe behoren. De sleedoorn vormt gemakkelijk bastaarden met de gewone pruim. Men vermoedt dat er ook spontane bastaarden zijn met de kerspruim. De hybriden zijn vruchtbaar en variabel meldt Heukels’ flora. Ook in Breda daarvan zijn daarvan voorbeelden te vinden o.a. bij het viaduct bij Bavel. Daar staan op het moment van schrijven van dit stuk, 10 maart 2019, een tiental struikachtige bomen te bloeien in wit maar ook in roze en gegarandeerd zaailing. Zelf ben ik verleden jaar begonnen met het fotograferen van de bloei van een paar bomen en daarna met het fotograferen van het blad. Vervolgens vergeten naar de vruchten te kijken.. Bij het vergelijken van blad en bloem onlangs sloegen de twijfels toe. Zou er geen sprake kunnen zijn van meer soorten hybriden?

Alle oude foto’s opgeruimd en opnieuw begonnen met de registratie: nu per boom en later beslist ook de vruchten. Meer nieuws over hybriden moet even wachten.

De naam komt van de blauwe kleur

De wetenschappelijke geslachtsnaam naam ‘Prunus’ is afkomstig van het Griekse ‘prune’ en betekent ‘pruim’. De soortaanduiding ‘spinosa’ betekent doornig. In de Nederlandse naam ‘sleedoorn’ heeft ‘slee’ de oerbetekenis ‘blauw’. Het woord ‘slee’ is verwant aan het Slavische ‘sliva’ dat pruim betekent. Denk aan ‘slivowitz’ = pruimenjenever.

Proost!

 

Sleedoorn – Een overdaad aan bloemen in het vroege voorjaar

Halverwege maart zijn er een aantal bomen en struiken die als het ware lijken te ontploffen. Nog geen blad te zien maar een overdaad aan prachtige witte bloemen, Er zijn geen stam, takken of twijgen meer te onderscheiden. Wat het oog ziet is een blikvullende overdaad aan witte bloemen. Het gaat om bomen en struiken uit de rozenfamilie: Prunus, Vogelkers, Amerikaanse vogelkers, Zoete kers en Sleedoorn.

De struiken van de Sleedoorn bieden een overdaad aan bloemen terwijl het blad nog niet ontwikkeld is.

Het gaat om bomen en struiken die vruchten hebben die wij vaak pruimen noemen. In deze bijdrage van Stadsplanten in Nederland (Amersfoort) aandacht voor de Sleedoorn.
De sleedoornstruik kan wel zes meter hoog worden. “Slee” is een oud woord voor pruim, Zoals Wikipedia aangeeft is het woord terug te vinden in het sterk alcoholische drankje slivovitsj (pruimenjenever). De toevoeging “doorn” duidt op de oudere zijtakken die uitlopen in een doorn.

De Sleedoorn is de eerste “witbloeiende” struik na de winter. De struik voelt zich vooral thuis aan de rand van bossen, en hagen. De rijke bloei, zo vroeg in het voorjaar, is bijzonder aantrekkelijk voor de honingbij. Vooral op windstille dagen vangt het menselijk oor rond de Sleedoorn een overdaad van gezoem op. Veroorzaakt door de honderden honingbijen die zo vroeg in het voorjaar in de bloemen van de Sleedoorn een rijke voedselbron vinden.

De vruchtzetting van de Sleedoorn resulteert in de zomer tot kleine, blauwe pruimpjes. Het gaat om zure, wrange vruchten met een hoog vitamine-C-gehalte die zijn pas eetbaar zijn na lang koken en toevoeging van veel suiker. Een andere methode is om de natuur zijn werk te laten doen. De pruimpjes worden genietbaar als in de winter de vorst over de vruchten is gegaan. Hoe meer vorst hoe eetbaarder de vrucht wordt.

Er bestaat een hechte relatie tussen de Sleedoorn en een bepaalde vlindersoort: de Sleedoornpage. De Sleedoorn is een zogenaamde waardplant voor de Sleedoornpage. Een waardplant is de ideale, of noodzakelijke gastheer voor een bepaald insect. De in Nederland zeldzame Sleedoornpage  zet zijn eitjes bij voorkeur af op de Sleedoorn. Door de afdeling Ecologie van de gemeente Amersfoort is over een reeks van jaren onderzoek gedaan naar de afzettingen van eitjes van de Sleedoornpage op sleedoornstruiken. In 2014 werden vijf eitjes gevonden. In de navolgende jaren geen.

De plaats waar de Sleedoornpage bij voorkeur haar eitjes afzet

 

Op de pagina’s Stadsplanten van Amersfoort proberen wij vooral aandacht te geven aan planten die algemeen voorkomen in een bepaalde tijd van het jaar. Dat geeft de grootste kans dat de beschreven plant eenvoudig op dat moment gevonden kan worden in de eigen omgeving. Daarnaast melden wij uiteraard ook vondsten van bijzondere, zeldzame planten.