Stortplaatsen en het Pothoofd
Er zijn op de stadsplantenblog al een aantal artikelen verschenen waarin de term Potfhoofd voorkomt. Voor degene waarvoor deze term nieuw is, hier nog een korte uiteenzetting. Het Pothoofd is de naam van de oude haven van Deventer. Tot aan de afsluiting van de Zuiderzee had Deventer een verbinding met de zee en was lange tijd een belangrijke havenstad, zeker in het Hanzetijdperk. Dat havenhoofd, het Pothoofd genaamd, was rond het begin van de 19de eeuw zeer in trek bij enkele van Nederlands grote floristen, zoals Hendrik Jan Kok Ankersmit. Dit vanwege het voorkomen van allerlei planten die als graan-, wol- en ertsadventieven op en rond het Pothoofd opdoken. Het Pothoofd werd op een gegeven moment te klein en één van de belangrijke bedrijven verhuisde een aantal honderden meters verder naar het zuiden en legde een nieuwe haven aan. Naast die nieuwe haven waren diverse stortplaatsen van de resten van de productie van de meelfabriek Noury & van de Lande, met als gevolg dat er een tweede plek ontstond waar floristen graag een kijkje kwamen nemen om te zoeken naar bijzondere plantensoorten. Over het Pothoofd is veel geschreven, onder andere in het FLORON blad Planten 20. Pothoofdplanten werden ze indertijd genoemd, nu beter bekent als adventiefplanten, zoals wol-, erts- en graanadventieven.
Het mooie van het Pothoofd is ook dat er erg veel herbariummateriaal beschikbaar is, o.a. in te zien via Bioportal van Naturalis, waaronder een herbariumvel van de Schijnraket, verzameld door Hendrik Uittien in 1941, een bekende Deventer florist.
Schijnraket wordt met enige regelmaat in en rond Deventer gevonden, maar 2026 was met diverse meldingen van diverse plaatsen langs de rivier en op ruderale terreinen toch wel een topjaar voor Schijnraket. O.a. op storthopen en op bijna dezelfde plek als waar Uittien Schijnraket heeft gevonden en verzameld. Zie hieronder de foto met zicht op de toren van de Lebuïneskerk van Deventer.
Schijnraket
De wetenschappelijke naam is Erucastrum gallicum, wat o.a. een verwijzing naar de herkomst van deze soort is. Te weten Zuid-Europa en het westen van Midden-Europa. Schijnraket is een soort die onbestendig voorkomt en dan vooral langs de Rijn en de zijtakken. Niet onbelangrijk te vermelden: vooral ook op terreinen van steenfabrieken. Leuk detail is dat minder dan 100 meter rechts van bovenstaande foto de steenfabriek Petra-Steen heeft gestaan. Het terrein is al jaren een ruderaal terrein met veel stenig materiaal en verder braakliggend.
Een van de kenmerken die Schijnraket redelijk makkelijk herkenbaar maken is het feit dat de onderste bloemen in de bladoksels van de plant staan. Geen enkele andere inheemse kruisbloemige heeft dat. De bloemen zijn bleekgeel. De onderste bladeren zijn gesteeld en de bovenste zittend en niet geoord en niet stengelomvattend.
Meer lezen
- Flora batava
- Nederlandse Oecologische Flora 2: 50
- Wilde Planten 2: 185
- Wilde-Planten.nl
- Verspreidingsatlas
