Duinriet (Calamagrostis epigejos) is een algemeen voorkomende grassoort in de steden. Als je de soort kent dan komt je die heel vaak tegen. Door beginnende floristen wordt de soort na enige oefening al aan de habitus herkend. Net zoals het geval is met Kropaar (Dactylus glomerata) en IJle dravik (Anisantha sterilis).
Herkenning
Het is een fors gras met grote lichtbruine pluimen. Het formaat van rietpluimen, alleen komen ze veel eerder in het seizoen en zijn veel lichter van kleur. Ook vegetatief is Duinriet goed te herkennen. Aan de voet van de planten is vrijwel altijd dood blad van het voorgaand jaar aanwezig.
Soms moet je het groene blad optillen om dit zien maar meestal zijn de bleekgele strootjes direct goed zichtbaar.
Ook de pluimen blijven lang aanwezig en zijn de hele winter aanwezig. Tot in mei zijn de verweerde pluimen te vinden terwijl de nieuwe bloeiwijzen zich al vormen.
Het blad is erg ruw, stug en stijf en steekt alle kanten op. Het geeft een rommelig uiterlijk. Met ondergronde uitlopers vormt het stevige zodes. Een smalle voeg in de straat, vooral aan de voet van muren, is voldoende om lange stroken helemaal dicht te begroeien. Kortom een ruige soort. Duinriet groeit ook wel in pollen. Dit, en de aanwezigheid van lange, kruipende wortelstokken is combinatie die niet vaak voorkomt binnen de grassenfamilie.
Verspreiding
Duinriet is op allerlei plekken in de stad te vinden. Als het een zonnige plek is kan het uitbundig groeien, maar ook op schaduwrijke plaatsen zijn er, meestal kwijnende, exemplaren te vinden. Heel typisch zijn enkele meters lange stroken Duinriet. Vooral langs muurtjes en gevelvoet.
In plantsoenen vestigt de soort zich ook regelmatig en is deze soort er niet meer weg te krijgen. Het groeit er wat minder massief maar is evengoed heel karakteristiek. De foto’s zullen wel bekend voorkomen ook al kende je de soort nog niet. Ook buiten de bebouwde kom is Duinriet niet zeldzaam. Op droge redelijk voedelrijke zandgrond kan het domineren en net als Riet (Phragmites australis) dichte haarden vormen.
Verwanten
Een algemeen voorkomende verwant is Hennegras (Calamagrostis canescens). Hennegras is in het westen van Nederland niet zo algemeen maar op de hogere zandgronden wel. Op natte matig voedselrijke zwak zure bodem komt Hennegras het meest voor. In de stad zijn dergelijke bodems zeldzaam. Toch wordt Hennegras wel aangetroffen. Het heeft een ijlere pluin dan Duinriet. Met het blad is het onderscheid het gemakkelijkst. Hennegras heeft haren bovenop het blad terwijl Duinriet geheel kaal is.
Een andere verwant, Stijf struisriet Grasland (Calamagrostis stricta), komt alleen voor in Noordwest Overijsel en groeit daar in ruig hooiland, blauwgrasland, waterkanten en moerassen. Dat zijn niet echt stadsbiotopen. Een andere verwant die je in de stad niet zal tegenkomen is Helm (Calamagrostis arenaria). Oorsponkelijk komt Helm alleen in de buitenduinen voor en is vanwege de dikke compacte bloeipluim en stijf opgerold blad niet te verwarren met Duinriet
Weetjes
Duinriet heeft een stevige stikstofbehoefte en profiteert van de toegenomen stikstofdepositie. Al in de Oecologische Flora deel 5 uit 1994 wordt beschreven dat Duinriet in de duinen door de grotere beschikbaarheid van stikstof toeneemt.
Ik heb aan AI gevraagd wat er bijzonder is aan duinriet. Naast de groeivorm die ik hierboven beschreef werd alleen de afhankelijkheid van stikstof genoemd. Er kwam wel de suggestie om de volgende vraag te stellen: ‘Welke specifieke insecten leven in Duinriet?’ Daar kwam AI met een hele waslijst. De voornaamste soort is Duinrietmineermot (Elachista bisulcella) een microvlinder (heel kleine nachtvlinders). Ook de Lichte rietpalpmot (Helcystogramma lutatella) is een microvlinder die samen met Gele duinrietboorder (Photedes fluxa) een grotere nachtvlindersoort leven als rups van Duinriet.
De Nederlandse naam van Duinriet ligt voor de hand. Een gras dat op riet lijkt en in de duinen overal voorkomt. Evenzo met de wetenschappelijke naam. Calamagrostis is een samenvoeging van de Latijnse naam voor Riet; calamus en agrostis omdat het geslacht waartoe de soort behoort instaat tussen de geslachten Phragmites (Riet) en Agrostis (Struisgras). Epigejos gaat terug op het Griekse begrip epigejos wat ‘op de aarde’ betekent. Dus een plant die op het droge groeit.
Bronnen
Stadsflora van de Lage Landen 2020 Ton Denters
Oecologische Flora deel 5; Weeda et al; 1994
https://wilde-planten.nl
AI: Brave Leo de gratis versie. 1
- Brave Leo maakt gebruik van open-source modellen zoals Llama 3.1 (van Meta), Qwen (van Alibaba), Claude Haiku (van Anthropic) en GLM waarbij de data van de vragensteller niet naar de de oorspronkelijke makers (zoals Meta of Anthropic) wordt gestuurd, en zo de privacy waarborgt. ↩︎
