Prikneus(Silene coronaria) is een plant die je niet snel over het hoofd ziet. Dat komt op de eerste plaats door de bloem die meestal fel paars is. Uit mijn jeugd kende ik de plant niet en wat mij bij kennismaking later direct opviel en steeds is bijgebleven, is het signaalachtige karakter van de kleur. Er is iets mee, het neigt naar magenta. Die kleur kon men pas laat maken en wordt hoe dan ook door schilders niet veel gebruikt. Hoogstens in de popart. Kortom, in meer dan één opzicht een wat onnatuurlijke kleur. Op internet is veel te vinden over de kleur magenta, maar het meeste gaat mij boven de pet. Overigens, niet elke prikneus is paars. Er zijn ook witte exemplaren.
Door InfinitePS – Eigen werk, CC BY-SA 3.0, https://commons.wiki. Het bovenstaande blok geeft kleurcoördinaten van magenta aan De prikneus zit dan in het het middelste blok van de rechterkolom.
Opvallend zijn ook de bladeren:witviltig als bescherming tegen teveel zonlicht. De plant is oorspronkelijk afkomstig uit Zuid-Europa en gedijt ook hier op droge stenige plaatsen. Dus vaak in de stad. In Breda kom je hem overal tegen.
Dan komen we bij nog een opvallend kenmerk van prikneus en dat zijn de prikkers. Die zitten in de keel aan de voet van elk van de vijf kroonbladen in de vorm van een kroontje. Dat vormt ook de verklaring voor de soortaanduiding ‘coronaria’, dat gekroond betekent.
Het laatste opvallende kenmerk van prikneus is dat je hem op een bepaalde plek jarenlang ziet staan en op andere plekken is hij na een jaar opeens weg. Nu komt dat in de stad wel meer voor dat planten opeens verdwijnen. Maar nu las ik ergens dat prikneus eenjarig, tweejarig of meerjarig kan zijn. Kijk, dat verklaart veel.
De verklaring van de geslachtsnaam ‘silene’ is niet eenduidig. We noemen er twee: het kan zijn van ‘sialon’, speeksel en verwijst dan naar de kleverige steel van sommige soorten. Een andere verklaring noemt ‘Silenus’, een dikbuikige god en verwijst dan naar de bolvormige bloemen van bepaalde soorten. Als iemand vraagt waar de naam ‘prikneus’ vandaan komt, pak je een bloem bij de stengel, brengt die naar de neus van de vraagsteller en je zegt: ruik maar. En dan duwen.
