Home » Spoorwegterrein

Tag: Spoorwegterrein

Plat beemdgras aan de Wellekade

Plat maar toch niet in de beemd

Beemd is een Nederlands begrip dat ver teruggaat in de geschiedenis en volgens het etymologisch woordenboek een samenvoegsel is van ‘ban’ en ‘made’. Niet meer gebruikte woorden voor respectievelijk rechtsgebied en weide. Dat samengevoegd wordt het een gemeenschappelijke weide, meestal gelegen naast een waterloop (bron: etymologiebank.nl).

Beemd is echter ook een deel van een geslachtsnaam, te weten Beemdgras als Nederlandse naam en Poa voor de wetenschappelijke aanduiding. Poa is een vrij groot geslacht met ca. 500 soorten die vooral in de gematigde streken van beide halfronden te vinden zijn. Veelvuldig in die beemden, denk aan Ruw beemdgras en Veldbeemdgras. Nu is beemd niet direct een landschapstype dat je in de stad vind. Toch zijn er diverse soorten die geregeld in de stad te vinden zijn. Straatgras (Poa annua) is de bekendste.  Het is een eenjarig beemdgras en werkelijk overal te vinden.

Er zijn ook meerjarige beemdgrassen; één daarvan is Plat beemdgras (Poa compressa). De soort is gebonden aan matig voedselrijke, basische en kalkhoudende, vaak stenige grond. Limburg en langs de rivieren, zijn de plaatsen waar Plat beemdgras te vinden is. En op spoorwegen en in steden. In steden is het o.a. op muren te vinden.

Plat beemdgras verdraagt maaien slecht en dat is nu net wat er op de meeste muren niet echt gebeurd. In Deventer zijn diverse plaatsen te vinden waar Plat beemdgras soorten als de Muurbloem (Erysimum cheiri) en Muurvaren (Asplenium ruta-muraria) begeleidt. O.a. aan de Wellekade, de kademuur waar ook de IJssel regelmatig, bij hoog water, zijn invloed doet gelden. Ook op en naast het ballastbed van een deel van een oude spoorlijn is veel Plat beemdgras te vinden.

Detail van bladschede van Plat beemdgras
Detail van bladschede van Plat beemdgras

Het herkennen van grassen wordt over het algemeen als moeilijk ervaren en sommige floristen wagen zich dan ook niet aan grassen. Plat beemdgras is m.i.

Plat beemdgras
Plat beemdgras (habitus) op een stoeprandje naast een oude spoorweg.

toch wel één van de gemakkelijk te herkennen soorten, zeker binnen het geslacht Poa. Plat beemdgras is te herkennen aan de blauwachtige kleur en zeker aan de bloeistengel, die sterk is afgeplat. Verder is de bloeiwijze vrij compact, met korte aren. Opvallend is ook dat bladschede van het bovenste blad even lang of langer is dan het blad.

Plat beemdgras is inheems in Eurasië en gedraagt zich buiten zijn natuurlijke verspreidingsgebied als een invasieve exoot, althans volgens USDA. Andere bronnen zijn meer lovend over de soort die in de VS en Canada ‘Canada bleugrass’ wordt genoemd. Zo wordt het uitgezaaid samen met vlinderbloemigen om voormalige mijnbouwgrond te herplanten en tevens wordt het gebruikt als plant om erosie langs wegen, dammen en recreatiegebieden tegen te gaan. Die andere, meestal niet zo goed zichtbare, eigenschap van Plat beemdgras wordt dus zeer gewaardeerd. Plat beemdgras vormt namelijk een dichte wortelmat en er zijn blijkbaar prima ervaringen opgedaan ter voorkoming van erosie. Ondanks dat het een invasieve soort is in de VS en Canada, is de Fire Effects Information System wel te spreken over Plat beemdgras.

Habitus Amerikaanse kruidkers

Een spoorwegterreinen en een Amerikaan

Diverse auteurs (1,2,3,4,5 en meer) hebben in hun blogs hebben al melding gemaakt van vondsten op spoorwegterreinen, parkeerterreinen en fabrieksterreinen. Daar gebeurt altijd wat en zeker niet datgene wat die terreinen zo interessant maakt, zoals de hoekjes opruimen. Ook ik kijk gedurende het jaar diverse keren op van die verlaten hoekjes, waarvan je er, als je de stad eenmaal goed kent, enkele tientallen hebt. Favoriet is toch wel het parkeerterrein midden in de stad vlakbij het station en dan de verste hoek (zie link naar Google Maps). Het aardige van dit stuk is dat het nog een stuk oude spoorrails bevat met alle elementen (ballastbed, dwarsbalken en rails). Tussen die dwarsbalken is een stuk waar het blauwgroen staat van het plat beemdgras (Poa compressus), een soort die het blijkbaar op het ballastbed erg goed doet.

Bloemen Amerikaanse kruidkers
Bloemen Amerikaanse kruidkers

Echter daar in die verre hoek waar ook niet heel veel geparkeerd wordt en nauwelijks betreding is kwam ik daar een voor mij vreemde kruidkers tegen. Veel ijler dan de Steenkruidkers (Lepidium ruderale) met zijn struikvormige habitus. De afbeelding van de habitus van de Amerikaanse kruidkers (Lepidium virginicum) laat een wat ijlere versie zien. Vooral de witte bloemen die duidelijk buiten de kelk uitsteken zijn een kenmerk dat je niet met de Steenkruidkers van doen hebt; zie de foto van de bloemen. De bladeren zijn bovenin lijnvormig en scherp gezaagd en onderaan de plant liervormig en kroezig ingesneden. Kijk vooral ook naar het zaad. De hauwtjes zijn rond (2½-4 mm breed) met een hartvormige top-insnijding. De zaden (1,5 bij 1,1 mm) zijn duidelijk gevleugeld. De buitenomtrek van de rand is doorschijnend. (Verspreidingsatlas, René van Moorsel en Edwin Dijkhuis, 2017), rechts onderin de foto is zo’n zaadje te zien.

Hauwtjes Amerikaanse kruidkers
Hauwtjes Amerikaanse kruidkers

Verder nogal opvallend zijn de hauwtjes die in het verloop van de zomer wat rood aanlopen waardoor frisgroen en rood aangelopen hauwtjes een wonderlijke combinatie vormen.

 

overzicht_habitus
Overzicht van diverse planten met rood aangelopen hauwtjes.

Er zullen zeker meer bijdragen komen waarbij spoorwegterreinen, fabrieksterreinen en parkeerplaatsen een rol spelen.