Home » Hongaarse raket

Tag: Hongaarse raket

Vergelijking van twee raketten

“Ik zie veel vaker Hongaarse dan Oosterse raket” vertelden diverse floristen mij. Dat verbaasde me want mijn ervaring is precies omgekeerd: in Rotterdam vind ik in vrijwel ieder kilometerhok Oosterse raket (Sisymbrium orientale), en af en toe ook Hongaarse raket (Sisymbrium altissimum). Ik vroeg me af of mensen de twee soorten soms verwisselden; het zijn ten slotte allebei raketten met opvallend lange hauwen (vruchten). Maar, dat is niet heel waarschijnlijk want er zijn veel verschillen; als je ze een beetje kent zijn ze makkelijk uit elkaar te houden.

Hongaarse raket (Sisymbrium altissimum)

De Heukels flora geeft als belangrijkste verschillen:

  • Kelkbladen | Hongaarse: ver afstaand | Oosterse: rechtopstaand
  • Stengelbeharing | Hongaarse: onderaan ruw, bovenaan kaal | Oosterse: overal zachtbehaard
  • Bovenste bladeren | Hongaarse: met 2-5 paar smalle slippen | Oosterse: enkelvoudig of met 1 paar slippen
Oosterse raket (Sisymbrium orientale)

Dus keek ik maar eens naar de verspreidingskaartjes van beide raketten. Beide zijn exoten, maar wel ingeburgerd; ze doken ergens tussen 1850 en 1950 voor het eerst op in Nederland. Hongaarse raket kwam hier vanuit Oost Europa, hetgeen gelijk zijn Nederlandse naam verklaard; Oosterse raket uit het Middellandse zeegebied en de regio’s daaromheen,  dus vooral uit zuidelijke richting. Hoewel het beide pioniers zijn die houden van open, droge zandgrond, verschillen ze toch in standplaatsvoorkeur. Oosterse raket houdt ook van stenige standplaatsen. Dat verklaart dat hij zich makkelijker tussen de straatstenen nestelt en het goed doet in het stedelijk gebied. Hongaarse raket wordt in Nederland vooral gevonden langs spoorwegen, op industrieterreinen en in de duinen.

 

Verspreiding van Hongaarse en Oosterse raket in Nederland. De kaartjes tonen de km-hokken waar ze tussen 1990-2019 zijn gevonden. In de legenda zie je dat Hongaarse raket in ruim 3000 hokken was gevonden en Oosterse in nog geen 600 hokken.

Het rechter kaartje laat zien dat Oosterse raket tot nu toe een duidelijke voorkeur heeft voor randstedelijk gebied terwijl Hongaarse raket veel ruimer verspreid is. Den Haag, Rotterdam, Dordrecht en Amsterdam zijn goed op de rechter kaart te herkennen. Hongaarse raket is in vijf keer zo veel hokken aangetroffen. Dit maakt het aannemelijk dat mensen buiten de randstad vaker Hongaarse raket zien dan Oosterse raket.

Maar verklaren de kaartjes dan ook dat ik in Rotterdam meer Oosterse dan Hongaarse raket vind? Oosterse raket lijkt rond Rotterdam wel iets meer gevonden dan Hongaarse raket, maar het verschil op het kaartje is niet zo groot. Toen ik nog wat verder zocht vond ik waarschijnlijk de oorzaak van mijn ervaring: de trend van deze twee soorten.

Links zien we dat Hongaarse raket zijn hoogtepunt had rond 1995 en nu sterk afneemt. Oosterse raket fluctueert sterk, maar toont geen afnemende trend.

Tot mijn verrassing blijkt Hongaarse raket op zijn retour in Nederland; rond 1995 had hij een hoogtepunt en in 2018 was hij ten opzichte van 1990 met zo’n 75% afgenomen. Floristen met twintig jaar ervaring of meer hebben dus het hoogtepunt van de Hongaarse raket meegemaakt. Maar, ik inventariseer pas sinds 2011 en heb die piek dus niet meegemaakt en ervaar alleen de huidige situatie. Als we focussen op de laatste paar jaar zien de verspreidingskaartjes er zo uit:

Verspreidingskaartjes van Hongaarse en Oosterse raket van waarnemingen in alleen de jaren 2015-2019. Het meer Randstedelijke karakter van Oosterse raket is hier heel zichtbaar.

Hier is goed zichtbaar dat Oosterse raket in Rotterdam in de periode 2015-2019 veel vaker is gevonden dan Hongaarse raket. Het klopt dus dat buiten de randstad Hongaarse raket nog steeds algemener is dan Oosterse, want in dezelfde periode in twee keer zo veel hokken aangetroffen, maar het verschil is wel veel kleiner geworden. Veel floristen moeten waarschijnlijk wel hun beeld bijstellen over de algemeenheid van Hongaarse raket.

Oosterse raket (Sisymbrium orientale)

Vier maanden file in Nijmegen, worth it!

Op de Graafseweg in Nijmegen is vorig jaar de brug over het spoor onder handen genomen door de gemeente. Van tevoren zag ik hier enorm tegenop. Dit heeft namelijk gezorgd voor zo’n vier maanden file in Nijmegen, maar gelukkig is de nieuwe verkeerssituatie enorm verbeterd. Een leuke bijkomstigheid is dat bij deze werkzaamheden weer eens flink wat grond verzet is. Nijmegen heeft mij bij het verstoren van de bodem nog nooit teleurgesteld en daar was deze keer zeker geen uitzondering op. Na een dag kantoorwerk had ik nog voldoende energie en nog anderhalf uur daglicht om te zoeken naar spannende zaken daar.

Rozetblad Vroeg barbarakruid met 10 paar bladslippen.

Het is nog vroeg in het jaar, maar toch heb ik al drie leuke adventieven kunnen vinden. De leukste van de drie vondsten was Vroeg barbarakruid (Barbarea verna). Deze lijkt het meest op Bitter barbarakruid, maar heeft rozetbladen met maar liefst 10 paar zijlobben en vruchten tot wel 7 cm lang. Het is overigens niet de eerste keer dat deze soort in Nijmegen aangetroffen is, ze duikt hier wel vaker op. Als je echter naar de verspreiding van de soort kijkt, zie je dat ze nog steeds bijzonder zeldzaam is in Nederland.

Oosterse raket met haar typerende lange vruchten.

Een andere soort die ik aantrof, viel ook op vanwege de zeer lange vruchten. Bij nader bestuderen bleek dit Oosterse raket (Sisymbrium orientale) te zijn. In tegenstelling tot de twee exemplaren van Vroeg barbarakruid, was Oosterse raket goed vertegenwoordigd met zo’n 60 exemplaren. Naast de lange vruchten, is Oosterse raket herkenbaar aan de sterk behaarde bladen. Ten slotte kwam ik ook nog zo’n 20 exemplaren tegen van een rozet dat ik in eerste instantie niet herkende, maar een bloeiend exemplaar verderop verraadde waar ik mee te maken had. Het betrof Hongaarse raket (Sisymbrium altissimum), een soort die in Nederland niet zeldzaam is, maar die je ook zeker niet elke dag treft. In tegenstelling tot de grofgebouwde Oosterse raket heeft Hongaarse raket een hele slanke bouw met zeer smalle bladslippen. Zo vroeg in het jaar al dergelijke soorten treffen is een goed teken. Hopelijk gaan hier in het verloop van het jaar nog vele leuke soorten hun kop boven de grond steken!

Hongaarse raket met zeer smalle bladslippen van de stengelbladen en bredere bladslippen van de rozetbladen.

 

Stengelbladen van Oosterse raket met duidelijke beharing.

 

Vroeg barbarakruid met stengelomvattende bladvoet met lange wimpers langs de rand.

 

Oosterse raket met typerende lange en behaarde vruchten.